Kurierek Nr 11 - Nagroda Literacka NIKE 2010

   Zapraszamy do lektury nowości Biblioteki Pedagogicznej w Siedlcach. Tym razem proponujemy nowości literackie - książki nominowane i nagrodzoną Nagrodą Literacką NIKE 2010 (Nr 11/107) z listopada 2010 roku.
  
Jury Nagrody Literackiej NIKE 2010 ogłosiło siedem książek-finalistek -   to trzy tomy poetyckie, zbiór opowiadań, dramat, reportaż i biografia. Po raz trzeci w historii Nagrody Nike w finale nie ma żadnej powieści (wcześniej tak było w latach 1998 i 2005). Choć reportaż Wojciecha Jagielskiego "Nocni wędrowcy" można potraktować jak  reporterska powieść. Podobnie jest z kolejną finalistką: "Śmiercią czeskiego psa" Janusza Rudnickiego, tomem opowiadań wysnutych z notatek prasowych i wspomnień. Trzy tomy poetyckie honorują autorów różnych pokoleń: Julię Hartwig, Piotra Sommera i Jacka Dehnela - wszystkich troje łączy to, że są wybitnymi tłumaczami poezji anglosaskiej. Finalistą został również dramat "Nasza klasa" Tadeusza Słobodzianka. To dopiero drugi przypadek (po "Kartotece rozrzuconej" Tadeusza Różewicza w 1998), by dramat znalazł się w finale. Listę zamyka monumentalna książka Magdaleny Grochowskiej o Jerzym Giedroyciu - pierwsza biografia poświęcona jednej z najważniejszych postaci XX-wiecznej historii Polski. Spośród siedmiu finalistów dramat "Nasza klasa" Tadeusza Słobodzianka został doceniony przez jurorów jako książka roku. Podczas gali (3 października br.) finałowej czternastej edycji Nagrody Literackiej Nike, odbywającej się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, autor - poza statuetką dłuta prof. Gustawa Zemły - otrzymał czek na 100 tys. złotych.

1. 
Dehnel Jacek. Ekran kontrolny. Wrocław : Biuro Literackie, 2009 (sygn. 101542)
  
"Dokąd idziesz, chłopczyku, / w czapeczce w szkocką kratę, / w ubranku z darów, / w wyblakłych kolorkach minionych lat / osiemdziesiątych? / Wszędzie, gdzie pójdziesz, będzie gorzej, / zatrzymaj się, uśmiechnij". Piąta poetycka książka Jacka Dehnela rozpięta jest między sacrum dzieciństwa a profanum dorosłości. Inspiracją bywa gejowska strona internetowa, piosenka Marleny Dietrich albo skejci przed bazyliką Saint-Denis. Wiersze Dehnela charakteryzuje techniczna wirtuozeria, ironia i czułość wobec poczynań "zwierzątka człowiek". Zamykający tom tytułowy cykl dwunastu sonetów opowiadających o telewizyjnych widowiskach śmierci tworzy kolistą strukturę. Cierpienie okazuje się nieprzenikalne, nie do opowiedzenia. Jest zużyte przez powtarzalność telewizyjnych obrazów, albo szczelnie zamknięte w poetyckiej formie.

2. Grochowska Magdalena. Jerzy Giedroyc:  Do Polski ze snu. Warszawa: Świat Książki, 2009 (sygn. 97828)
  
Książka  dziennikarki „Gazety Wyborczej" to przede wszystkim biografia redaktora paryskiej „Kultury" Jerzego Giedroycia, ale też wielostronny portret całego środowiska Maisons-Laffitte. To książka pełna emocji, nieuciekająca od bolesnych tematów, autorka osiągnęła to stosując metodę dziennikarską - poprzez rozmowy z osobami bliskimi środowisku „Kultury".

3. Hartwig Julia. Jasne niejasne. Kraków : Wydawnictwo a5, 2009 (sygn. 101544)
  
Nowy zbiór wierszy Julii Hartwig zapowiada swoim tytułem ścieranie się „jasnych" doświadczeń radości czy zachwytu rozumianych jako źródła sztuki a „niejasnym" zakazem ich przenoszenia do wierszy.  W tytułowym  wierszu spotykamy się z dobitnym stwierdzeniem, że najgorętsze uczucia nie rodzą najlepszych wierszy, a jednak bez nich nie powstałoby nic.
 Zbiór rozpoczyna się od notatki z rozmowy poetów, w której jeden wyrzuca drugiemu, iż zapisuje wszystko co mu przyjdzie do głowy: Nie powinieneś był pisać ich ot tak/ ni z tego ni z owego/ byle jak/ out of the blue -  mówił poeta do poety. Autorka zachwyca się tym wyrażeniem, gdyż obecne w nim blue kojarzy się z doznaniem niebieskości i nieba, z których przychodzą owe nijakie zapisy poetyckie.

4. Jagielski Wojciech. Nocni wędrowcy. Warszawa : Wydawnictwo W.A.B, 2009 (sygn. 98644)
  
Książka opowiada o dzieciach, które zostały uwolnione  z partyzanckich oddziałów Josepha Kony'ego i przebywają w obozie przejściowym w ugandyjskim mieście Gulu. Wieloletnia działalność partyzanckiej „Bożej Armii" na północy Ugandy polegała na łapaniu dzieci i przysposabianiu ich do walk partyzanckich. Dzieci wzięte  w jasyr przemieniano w małych zabójców. Północna część Ugandy  za sprawą Kony'ego stała się miejscem współczesnego jasyru.  W ostatnich latach udało się częściowo poskromić Bożą Armię, dzieci które zostały uwolnione, mieszkają i poddawane są terapii w obozach przejściowych, działających dzięki charytatywnym organizacjom międzynarodowym. Tam próbuje się je przywracać do normalnego życia.

5. Rudnicki Janusz. Śmierć czeskiego psa. Warszawa : Wydawnictwo W.A.B, 2009 (sygn. 101553)
  
Najnowsza książka Rudnickiego to zbiór dziewiętnastu opowiadań ujętych w dwa żelazne rozdziały. O ich niejednorodności świadczy przede wszystkim klimat i sposób kreacji bohaterów. Opowieści Rudnickiego są porażająco (!) zabawne, melancholijne i mądre. Migoczą polszczyzną dawnych mistrzów: Białoszewskiego, Gombrowicza i Hłaski. Historie prawdziwe przeradzają się  w fantasmagorie, jak ta o martyrologicznym człowieku kanapce mającym promować polski film na europejskim festiwalu czy ta  o człowieku z kuchennym blatem na głowie. „Nędzny" psi styl staje się szczerym złotem poetyckiej prozy.

6. Słobodzanek Tadeusz. Nasza klasa : historia w XIV lekcjachGdańsk : Słowo/obraz Terytoria, 2009 (sygn. 102023)
  
W laudacji wygłoszonej przez przewodniczącą jury prof. Grażynę Borkowską pojawiło się wiele dramatycznych pytań, które nasuwają się podczas lektury:
- Chcemy wiedzieć co się stało z tamtą klasą. Dlaczego dzieci z jednej ławki stały się zagrożeniem dla siebie? Co stanowiło pierwszą rysę na zbiorowym portrecie? W jakim momencie żydowski kolega stał się Innym? Kiedy i dlaczego został wykluczony ze wspólnoty? (...) Tutaj nic nie ma sensu - nawet przebaczenie. Bo cóż znaczy indywidualny akt skruchy lub odpuszczenia win wobec kataklizmu, który się dokonał. Cóż pozostało? Nowe życie, litania imion dzieci, wnuków  i prawnuków Abrama Piekarza, który jeszcze przed wojną wyemigrował za ocean. I płacz. Co oczyszcza? Czy w teatrze Tadeusza Słobodzianka jest miejsce na katharsis? - pytała prof. Borkowska.

7. Sommer Piotr. Dni i noceWrocław: Biuro Literackie, 2009 (sygn. 100665)
  
W najnowszej książce tego autora często powtarzają się słowa „widzieć" i „mówić", autor koncentruje się na szczegółach, detalach rzeczywistości, codziennym, zwyczajnym życiu. Zbiór rozpoczyna wiersz Zaniedbanie - tekst o czwartku - ciągle odnawiającym się po środzie, a jednak także znikającym, ciągle zanikającym.

                                     

                                                                                                                               Opracowała: Maria Wodzyńska

 

Powrót do 2010