Kurierek Nr 2 - Psychologiczne prawidłowości procesu uczenia się i nauczania

   Procesy uczenia się i nauczania są ściśle ze sobą powiązane. Nauczanie można określić jako „organizowanie sytuacji, w których zachodzi uczenie się innej osoby". Uczenie się i nauczanie to terminy, które bywają używane przede wszystkim w psychologii i pedagogice.  Kontekst psychologiczny ma tu istotne znaczenie, gdyż efekty uczenia się zależą od właściwości indywidualnych ucznia, które mogą ulegać zmianom, czynników charakteryzujących sytuacje uczenia się oraz cech osobowości nauczyciela. O rezultatach jego pracy decydują bowiem: zaangażowanie emocjonalne, poczucie odpowiedzialności, potrzeba oddziaływania, umiejętność postępowania pedagogicznego, respektowania innych, zdolność do empatii, wrażliwość pedagogiczna oraz inne cechy wynikające z tych podstawowych.

1. Blythe Sally Goddard. Jak osiągać sukcesy w nauce? : uwaga, równowaga i koordynacja. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011 (sygn. 103967)
   Książka, napisana przez wybitnych specjalistów w dziedzinie, prezentuje nowoczesne, interdyscyplinarne i potwierdzone naukowo podejście do uczenia się. Autorzy w przystępny sposób wyjaśniają, dlaczego zakłócenia umiejętności sensomotorycznych negatywnie wpływają na rozwój ruchowy, poznawczy i emocjonalny dziecka, a także dlaczego mogą być przyczyną specyficznych trudności w nauce oraz niedojrzałego zachowania uczniów. Pokazują, w jaki sposób diagnozować problem oraz skutecznie mu przeciwdziałać przez usprawnianie umiejętności koniecznych do efektywnego uczenia się oraz jak dzięki proponowanym przez nich rozwiązaniom (program ćwiczeń integrujących) wspierać harmonijny rozwój dziecka.

2. Filipiak Ewa. Rozwijanie zdolności uczenia się : z Wygotskim i Brunerem w tle. Sopot : Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2012 (sygn. 104802)
   Przewodnik dla nauczycieli pragnących budować kulturę uczenia się. W części pierwszej autorka wyczerpująco omawia proces powstawania wiedzy i uczenia się, strategie pracy nauczyciela z uczniem oraz role, jakie przyjmują oni w edukacji. Podkreśla znaczenie motywacji do nauki, podpowiada, jak motywować uczniów do pracy, wspierać ich działania, a także jak kontrolować i oceniać ich wysiłki edukacyjne. W drugiej części książki szczegółowo przedstawia różne strategie rozwijania zdolności uczenia się.

3. Komunikacja i edukacja - ku synergiczności porozumiewania się. Pod red. Danuty Wosik-Kawali [et al.]. Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek, cop. 2011 (sygn. 104076)
   Książka jest owocem cyklicznej już debaty naukowej i ukazuje wielość spojrzeń zogniskowanych wokół tak ważnego zagadnienia, jakim jest komunikacja. Komunikację społeczną zaprezentowano tu z perspektywy różnych nurtów filozoficznych i socjologicznych. Podjęto również zagadnienie kompetencji komunikacyjnych nauczycieli. Ponadto zainteresowani znajdą  tu rozważania poświęcone praktycznym aspektom komunikacji.

4. Kopciewicz Lucyna. Nauczycielskie poniżanie : szkolna przemoc wobec dziewcząt. Warszawa : Difin, 2011 (sygn. 103252)
   „Jest to unikatowa na rynku wydawniczym wstrząsająca diagnoza polskiej szkoły jako miejsca opresyjnego konstruowania płci, ciała i seksualności uczniów. Odważna, bezkompromisowa, dobrze udokumentowana empirycznie - stanowi przekonującą konfrontację z popularnym dziś, awersyjnym medialnym obrazem młodzieży szkolnej. Autorka wnikliwie i z wrażliwością zarówno badawczą, jak i społeczną, rozpoznaje specyfikę dyscyplinowania ciała kobiecego w murach szkoły. Pedagogika pozostaje wciąż niepokojąco obojętna wobec tych zjawisk". (Prof. UG, dr hab. Dorota Klus Stańska)

5. Ledzińska Maria, Czerniawska Ewa. Psychologia nauczania : ujęcie poznawcze : podręcznik akademicki. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011 (sygn. 103207, 103208)
   Książka przeznaczona dla studentów psychologii, pedagogiki, kierunków nauczycielskich oraz nauczycieli, pedagogów, psychologów szkolnych i wychowawców. Zawiera wiedzę z zakresu psychologicznych podstaw nauczania oraz nauczania uczenia się, najważniejsze prawidłowości odnoszące się do tych procesów, praktyczne implikacje opisywanych idei, analizę problemów nauczania na początku XXI wieku, wnikliwe analizy psychologiczne pobudzające do refleksji, tworzenia nowych lub zmiany własnych sposobów nauczania. Atrakcyjna i komunikatywna forma prezentowanych treści uwzględnia najwyższe standardy naukowości i potrzeby czytelników.

6. Łukasiewicz Monika. Jak uczyć się dwa-trzy razy szybciej i umiejętnie sprzedawać swoją wiedzę. Chorzów : Videograf Edukacja, 2011 (sygn. 104757)
   Poradnik umożliwia poznanie technik pamięciowych, które mogą pomóc błyskawicznie zapamiętywać informacje, podwoić szybkość czytania po półgodzinnym treningu, skrócić każdą powtórkę materiału do paru minut dzięki wykorzystaniu map umysłowych, skutecznie przygotować się do sprawdzianów, egzaminów, klasówek.

7. Michalski Jarosław. Takt pedagogiczny w sztuce nauczycielskiego działania. Warszawa : Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, 2010 (sygn. 102030)
   „Autor upomina się o kulturę współobecności w szkole, ukazuje rozmiary klęski wychowawczej w wielu środowiskach szkolnych, przeciwstawia się kulturze duchowego otępienia. Podejmując problem taktu pedagogicznego pozostaje w opozycji wobec modnych tendencji zorientowanych na wychowanie człowieka ekspansywnego, dbającego wyłącznie o własny, często opacznie rozumiany sukces. W kontekście tych orientacji kategorie taktu wobec innych, dobroci, delikatności, zdolności wybaczania wydają się naiwne i przestarzałe. Tymczasem, jak przekonuje Autor, fenomen taktu pedagogicznego stanowi główną oś konstrukcyjną edukacyjnych relacji między nauczycielem a uczniem, która w istocie przesądza o powodzeniu lub klęsce wychowawczej szkoły". (dr. hab. prof. WSP ZNP Alicja Kotusiewicz)

8. Petlak Erich, Fenyvesiova Livia. Przyjazna szkoła. Kraków : Wydawnictwo Petrus, cop. 2012 (sygn. 104801)
   Książka przeznaczona jest dla czynnych zawodowo nauczycieli oraz studentów kierunków pedagogicznych. Praca nie ogranicza się do opisu metod, form i technik komunikacyjnych, lecz stara się skoncentrować na osobowym, ludzkim wymiarze relacji w szkole. Głównym jej celem jest `nakłonienie czytelników do tego, by przypomnieli sobie, że w pracy nauczyciela z uczniem nie chodzi tylko o zdobywanie nowych wiadomości, zdolności i nawyków, ale również o kształtowanie przez ucznia obrazu samego siebie. Autorzy przytaczają różne - zarówno pozytywne, jak i negatywne - przykłady rozwiązywania trudnych sytuacji i problemów w pracy pedagogicznej, dzięki czemu ich rozważania nie są zawieszone w teoretycznej próżni.

9. Petlak Erich, Zajacova Jana. Rola mózgu w uczeniu się. Kraków : Wydawnictwo "Petrus", cop. 2010 (sygn. 104593)
   Rola mózgu w uczeniu się i nauczaniu jest niekwestionowana. Wszystko zależy od umiejętności przyswajania wiedzy w szkole, na studiach czy po prostu w życiu, bo człowiek uczy się całe życie i każdej formie uczenia się, bez względu na zaangażowanie, towarzyszy praca mózgu. Ale jakie są jego możliwości? Na czym polega praca mózgu? Z czego jest zbudowany? Ile może pomieścić ten "twardy dysk", który każdy z nas posiada i z którego korzysta w większym lub mniejszym stopniu? Co zrobić, by pamiętać jak najwięcej
z uczenia się w szkole i ze swojego życia? By "resetować" to, co niepotrzebne, a zachowywać i korzystać z możliwości mózgu w sposób najlepszy z możliwych?

10. Psychologia ucznia i nauczyciela : podręcznik akademicki. Pod red. nauk. Stanisława Kowalika. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011 (sygn. 103996)
   Nowoczesny podręcznik podejmujący całościowo problematykę psychologii kształcenia w odniesieniu do polskiego systemu edukacji. W publikacji podjęto zagadnienia z zakresu psychologii rozwoju dzieci i młodzieży, dobrane pod kątem potrzeb nauczycieli kształcących w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach średnich różnego typu. Ponadto książka zawiera propozycje działań i zastosowań wiedzy psychologicznej w praktyce edukacyjnej oraz elementy ułatwiające przyswojenie wiedzy: schematy, wykresy, ramki, wyróżnienia definicji i najważniejszych pojęć.

11. Śliwerski Bogusław. Myśleć jak pedagog. Sopot : Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2010 (sygn. 102396)
   Wybitny autorytet w dziedzinie pedagogiki zaprasza przyszłych i obecnych pedagogów do głębokiej refleksji nad pedagogicznym myśleniem i jego aplikacją w rzeczywistości edukacyjnej. Prezentuje różne paradygmaty tego myślenia i wyjaśnia różnicę pomiędzy myśleniem o wychowaniu a myśleniem wychowaniem. Proponuje również wybór materiałów do zajęć aktywizujących ze studentami i czynnymi zawodowo pedagogami. Pokazuje, jak być pedagogiem myślącym - twórczym, ambitnym, stawiającym sobie coraz wyższe wymagania, ciągle poszukującym nowych i lepszych sposobów działania, refleksyjnie włączającym się w proces kształcenia, wychowania i opieki.


                                                                                                                                                    >
Oprac. Agata Chodowiec

Powrót do 2012