Kurierek Nr 4 - Wartości w wychowaniu i kształceniu

   Wychowanie i - co za tym idzie - wartości, to coraz częściej dostrzegane i dyskutowane zagadnienie. Nie sposób oddzielić wychowania do wartości od edukacji. W debatach naukowych i obyczajowych dostrzega się kryzys wartości i apeluje o powrót do nich. Dzisiaj, w obliczu wielu problemów cywilizacyjnych i społecznych, coraz bardziej dostrzega się ich wagę, prowadzi się coraz więcej badań poświęconych tej tematyce.

1. Bereźnicka Małgorzata. Wartości kształcenia we współczesnej szkole. Kraków : Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2010 (sygn. 103157)
   Prezentowana praca może stać się inspiracją dla nauczycieli, przede wszystkim szkól gimnazjalnych, w jaki sposób udoskonalić proces kształcenia i wychowania przez szersze uwzględnienie problematyki wartości. Książka składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym, zatytułowanym Wartości w edukacji szkolnej. Przegląd koncepcji teoretycznych autorka przedstawia różne sposoby postrzegania wartości, a także ich kategorie i podziały. Rozdział drugi Wartości kształcenia w oczekiwaniach społecznych i założeniach programowych zawiera metodologię badań własnych, mających na celu analizę wartości omawianych w prasie, postulowanych w podstawach programowych oraz programach nauczania. W rozdziale trzecim Wartości kształcenia w praktyce edukacyjnej przedstawiono metodologię oraz wyniki badań nad wartościami kształcenia w praktyce szkolnej, przede wszystkim w odniesieniu do postrzegania jej przez nauczycieli i uczniów. Ostatni rozdział, Wartości kształcenia - uogólnienia oraz implikacje teoretyczne i praktyczne, zawiera najważniejsze konkluzje i wnioski oraz wynikające z nich postulaty dla praktyki pedagogicznej początku XXI wieku.

2. Edukacja małego dziecka : praca zbiorowa. T. 1, Teoretyczne odniesienia, tendencje i problemy. Pod red. Ewy Ogrodzkiej- Mazur, Urszuli Szuścik, Anny Gajdzicy. Cieszyn : Kraków : Oficyna Wydawnicza Impuls, 2010 (sygn. 103098)
  
Zachodzące w ostatnich latach transformacje społeczne wymagają określenia nowego podejścia do zagadnień związanych z miejscem człowieka w obliczu gwałtownych zmian, sprzeczności i konfliktów życia społecznego, a tym samym uwzględnienia w tych procesach dziecka jako ważnej kategorii społecznej.
Opracowania zamieszczone w książce poświęcone są kontekstom teoretycznym, tendencjom i problemom edukacji małego dziecka. W poszczególnych rozdziałach znajdują się poglądy, propozycje oraz wyniki badań dotyczące różnych obszarów funkcjonowania dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym we współczesnej rzeczywistości.
Na szczególną uwagę zasługuje trzecia część książki - Wartości w wychowaniu i kształceniu małego dziecka - obejmująca opracowania traktujące o przygotowaniu małego dziecka do nazywania, urzeczywistniania i realizacji różnych wartości, w tym, pojmowania wartości miłości, rodziny, wiary w Boga i śmierci.

3. Karwatowska Małgorzata. Uczeń w świecie wartości. Lublin : Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2010 (sygn. 101277)
  
Transformacja norm i wartości, postępujące niezwykle szybko przeobrażenia w otaczającym nas świecie, zmuszają do głębszego zastanowienia się nad istotą i rolą wartości w życiu człowieka.
Teksty zamieszczone w książce składają się z trzech części: 1- to rozważania teoretyczne dotyczące konkretnych nazw wartości, 2 - ich rozumienie w języku młodzieży, 3 - propozycja rozwiązań praktycznych (przykłady ćwiczeń, scenariusze lekcji, zastosowania określonej metody), których zadaniem jest pomoc nauczycielowi w rozmowie na temat wybranych wartości. Poszczególne rozdziały omawiają zagadnienia: sumienie, szacunek, tolerancja, szczęście, kłamstwo, cierpienie, zazdrość, kariera, wolność, samotność.

4. Korzeniowska Wiesława, Murzyn Andrzej, Hana Lukášova-Kantorková. Nauczyciel, wartości, świat. Kraków : Oficyna Wydawnicza Impuls, 2011 (sygn. 103686)
  
W działalność edukacyjną wpisane jest otwieranie wychowanka na świat wartości, o które należy zabiegać ze względów moralnych, estetycznych czy religijnych.
Nauczyciel, który stara się uwrażliwić swoich uczniów na wartości moralne, napotyka wiele przeszkód. Niniejsza publikacja ma za zadanie ukazanie roli nauczyciela-wychowawcy w rozwijaniu u wychowanka wrażliwości na świat wartości. Autorzy na podstawie własnych zainteresowań badawczych poruszają problematykę wartości w kontekście szeroko pojmowanej edukacji człowieka.

5. Przemiany wartości i stylów życia w ponowoczesności. Red. nauk. Jadwiga Daszykowska, Mirosław Rewera. Warszawa : Wydawnictwo Akademickie Żak, cop. 2010 (sygn. 101118)
  
Globalizujący się świat ulega wielu przemianom. Przewartościowują się dotychczasowe systemy wartości, uznawane autorytety, aspiracje i cele życiowe, zwiększa się doza indywidualnej wolności, która wyraźnie osłabia więzi grupowe. Człowiek konstruuje swoje życie według przyjętego przez siebie scenariusza, którego nie ograniczają w takim stopniu jak dawniej sztywne normy społeczne i nakazy moralne. Najważniejszym problemem egzystencjalnym są wartości. Od nich zależy kształt życia, a także uznawane autorytety, pełniące funkcję drogowskazów życiowych. Wartości leżą także u podstaw realizowanego stylu życia oraz wyznaczają tożsamość.
W omawianej publikacji znalazły się artykuły z takich dziedzin nauk społecznych i humanistycznych jak: socjologia, pedagogika, psychologia i filozofia. Książka składa się z trzech części. Pierwsza skupia się na problematyce wolności jako wartości, druga podejmuje zagadnienia tożsamości i autorytetów, trzecia dotyczy realizowanych stylów życia.

6. Sałaciński Lech. Aporie wychowawcze szkoły i nauczyciela : złudzenia transmisji wartości w edukacji. Zielona Góra : Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2010 (sygn. 101257)
  
Określając na nowo zadania edukacji, stwierdza się, że ma ona przygotować człowieka do funkcjonowania w świecie obecnym, jak i w świecie przyszłym. Stąd wynika złożoność i dwojaka perspektywa roli współczesnego wychowania. Takie rozumienie współczesnego wychowania powinno być w istocie wspomaganiem człowieka w jego rozwoju prowadzącym do odkrycia, rozumienia i respektowania wartości. Nie chodzi o formułowanie kolejnych mądrości życiowych bądź opracowania kolejnego katalogu porad wychowawczych, na podstawie których rozstrzyga się, co dobre, a co złe. Mówiąc o wychowaniu, zwracamy jedynie uwagę na adekwatne przygotowanie człowieka do rozumnego funkcjonowania w złożonym świecie wartości.
Książka składa się z pięciu rozdziałów: Swoistość szkoły jako społecznej instytucji edukacyjnej; Szkoła jako aksjologiczny teatr złudzeń; Wychowanie do wartości w szkole - wstęp do badań empirycznych; Praktyka szkolnej rzeczywistości aksjologicznej - międzynarodowe studium porównawcze na przykładzie Polski, Niemiec i Rosji; Aporie szkolnego wychowania do wartości. Podsumowanie i wnioski końcowe.

 

Oprac. Wanda Golec

 

Powrót do 2012