Kurierek Nr 11 - Książki nominowane do Nagrody NIKE

   W pierwszą niedzielę października poznaliśmy finalistów trzynastej edycji Nagrody Literackiej NIKE. Jurorami tegorocznego konkursu byli: Edward Balcerzan, Tadeusz Bartoś, Grażyna Borkowska (przewodnicząca), Tadeusz Bradecki, Kinga Dunin, Tomasz Fiałkowski, Marcin Król, Dariusz Nowacki, Marta Wyka. Nagrody w postaci czeku na 100 tys. zł i statuetkę dłuta prof. Gustawa Zemły ufundowały: „Gazeta Wyborcza" i Fundacja Agory. Laureatem NIKE 2009 został poeta Eugeniusz Tkaczyszyn - Dycki za tomik „Piosenka o zależnościach i uzależnieniach".

1. Bart Andrzej. Fabryka muchołapekWarszawa : Wydawnictwo W.A.B., 2008 (sygn. 97947)
   Fabrykę muchołapek Andrzeja Barta obwołano już wyrazistym osiągnięciem w polskiej prozie. W książce autor sięgnął do skandalizującej i niechętnie przypominanej historii. Postanowił opowiedzieć własną wersję Zagłady opierając się na biografii przywódcy łódzkiego getta, Chaima Rumkowskiego, o którym zresztą do tej pory powtarza się sprzeczne plotki, z jednej strony czyniąc go mordercą setek ludzi i sprzedawczykiem, z innej - ich dobroczyńcą. Rumkowski był przewodniczącym Judenratu w łódzkim getcie. Postacią niezwykle charyzmatyczną, zdolną wmówić władzom gett w innych miastach (np. Czerniakowowi), ze jego dzielnica to samodzielne i nowoczesne państwo. A. Bart zamienił historię w literaturę, uczynił Rumkowskiego oskarżonym, wymyślił mu proces, a na świadków powołał cienie Żydów ocalałych i nieocalonych.

2. Iwasiów Inga. Bambino. Warszawa : Świat Książki - Bertelsmann Media, 2008 (sygn. 97940)
  
W powieści autorka przedstawia dzieje czwórki bohaterów - Marysi, Janka, Uli i Anny - którzy osiadają po wojnie w Szczecinie. Oderwani od rodzin, familijnych powiązań muszą radzić sobie sami, budować normalne życie. Spotykają się w barze „Bambino", gdzie część z nich pracuje, inni chętnie zaglądają. Powstają między bohaterami więzi przyjaźni, koleżeństwa, nie mają oni jednak oparcia w rodzinach: Janek musi radzić sobie jako bękart, Marysię rodzina wypchnęła do Szczecina, Ula jest porzucona.. Życie przymusza ich do bycia silnymi.

3. Karpowicz Ignacy. Gesty. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2008 (sygn. 95302)
  
Czwarta książka Ignacego Karpowicza może być opowieścią obyczajowo-psychologiczną, bolesnym studium świadomości mężczyzny w średnim wieku bądź opowieścią o  rozpaczliwym poszukiwaniu porządku w świecie pozbawionym metafizycznego podparcia. Grzegorz, odnoszący sukcesy czterdziestoletni scenarzysta i reżyser sztuk teatralnych, wyjeżdża z Warszawy do rodzinnego domu w Białymstoku, gdzie mieszka jego chora na raka matka. Mężczyzna próbuje uporządkować przeszłość: wspomina dzieciństwo, pierwszą miłość, szkolne lata, swojego ojca i brata. To też złożony opis zachowań syna, który radzi sobie z nieuchronnością śmierci matki. Na przekór śmierci szuka ładu w opowieściach, słowach i gestach, ujmując biografię w prostotę matematycznej sumy czterdziestu lat.

4. Piątek Tomasz. Pałac Ostrogskich. Warszawa : Wydawnictwo W.A.B., 2008 (sygn. 97963)
  
Najnowsza książka Tomasza Piątka to napisana z humorem i dużym wyczuciem narracyjnym opowieść, która może być odczytana jako dalszy ciąg głośnego utworu Heroina. Pałac Ostrogskich łączy z debiutem literackim autora przede wszystkim tematyka. Pałac stanowi opowieść o cenie i konsekwencjach uzależnienia: koszmarze odwyku, fizycznym i duchowym cierpieniu oraz dojmującej samotności. Książka Piątka jest przypowieścią o umiejętności nadawania znaczenia własnemu istnieniu oraz o tym, że choć inni mogą mieć życie piękniejsze, to życie które nam się przytrafiło, jest jedynym, jakie mamy i kształtujemy. A zachowanie równowagi między sferą uczuciową i materialną człowieka odgrywa fundamentalne znaczenie w życiu, materialne i duchowe aspekty rzeczywistości powinny pozostać na właściwych im, oddzielnych miejscach.

5. Sławiński Bohdan. Królowa Tiramisu. Warszawa : Jacek  Santorski & Co Agencja Wydawnicza, 2009 (sygn. 99150)
  
Bohaterem powieści jest Piotr, delikatny, wrażliwy młodzieniec uwikłany w związek z dojrzałą, dobrze sytuowaną mężatką. Piotr to jeszcze dziecko, które dojrzewa, przebudza się i poszukuje kobiety, która byłaby kochanką i zastępczą matką.

6. Tkaczyszyn-Dycki Eugeniusz. Piosenka o zależnościach i uzależnieniach. Wrocław : Biuro Literackie, 2008 (sygn. 97965)
  
Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki - poeta, laureat licznych wyróżnień literackich, m. in. Nagrody Literackiej im. Barbary Sadowskiej (1994), a także Nagrody im. Kazimiery Iłłakowiczówny. W 2006 roku, w pierwszej edycji Nagrody Literackiej Gdynia, został laureatem w kategorii poezja za tomik „Dzieje rodzin polskich". Poeta jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych głosów pośród twórców średniego i młodego pokolenia. Jest autorem wielu tomów poezji: m. in.: „Liber mortuorum", „Kamień pełen pokarmu", „Daleko stąd zostawiłem swoje dawne i niedawne ciało", „Przyczynek do nauki o nieistnieniu". Oto fragment laudacji odczytanej przez przewodniczącą Jury Nagrody NIKE podczas uroczystości: „Jest to poezja autobiograficzna, bo nie brak w niej odniesień do faktów potwierdzonych w biografii autora (choroba, śmierć matki, doświadczenie chomoerotyczne), ale jest to także poezja wyraźnie wystylizowana - na dawność, barokowość, Villonowską nutę, „portret trumienny". Stylizacja ta jest szczególna, nie oddala od biografii, nie zaciera jej tropów, nie łagodzi traumy istnienia, ale pozwala do faktyczności życia wracać - w rytm tak lubianych przez poetę albo natrętnie uruchamianych - powtórzeń. Pozwala wracać i pozwala zobaczyć to, co w pierwszym porządku, w pierwszej lekturze było niedostatecznie czytelne: wszechobecność śmierci, która jest tutaj - mówiąc językiem Celana i Różewicza - Mistrzem poetyckiego rytuału.

7. Varga Krzysztof. Gulasz z turula. Wołowiec : Wydawnictwo Czarne, 2008 (sygn. 97950)
  
Tytułowy turul to mityczny ptak Prawęgrów, nieistniejące w przyrodzie skrzyżowanie gęsi i orła. Książka Vargi pokazuje Węgry smutnie prawdziwe, Budapeszt, który oczarowuje tym, co w nim paskudne, co nie na pokaz. Autor nie wędruje po atrakcyjnych turystycznie dzielnicach, nie wspomina o pięknie miasta, jednej  z ładniejszych stolic Europy, raczej podczas lektury czytelnikowi przesuwa się przed oczyma filmowy zapis ostatnich kilkudziesięciu lat. Pokazuje tęsknotę Węgrów do czasów minionej epoki, poszukiwanie tożsamości narodowej . (sygn. 97950)

 

Oprac. Maria Wodzyńska

Powrót do 2009