Kurierek Nr 3 - Autyzm

      Wiek 18 miesięcy, nazywany „rewolucją osiemnastego miesiąca", to okres transformacji krytyczny dla rozwoju dziecka. Zdrowe dziecko w wiek ten wchodzi już jako istota społeczna wyposażona w bazowe kompetencje społeczne. Najważniejsze z nich polegają na:
- czynnym poszukiwaniu spojrzenia drugiego człowieka,

- przekazywaniu swoich pragnień gestem lub słowem, wyrażaniu sprzeciwu,

- współdziałaniu w zabawach i podczas  czynności pielęgnacyjnych,

- przeżywaniu radości z zabaw,

- mówieniu „ja", jeśli zaczyna mówić.

      Jeśli w okresie „rewolucji osiemnastego miesiąca" następuje załamanie rozwoju i pojawienie się symptomów autyzmu, nadrzędnym celem terapii jest odbudowanie (bądź kształtowanie) kompetencji społecznych.

      Przedstawione poniżej publikacje pomogą nauczycielom, wychowawcom, terapeutom, rodzicom we wspieraniu rozwoju dzieci w wieku niemowlęcym i przedszkolnym jak i wejście osób z autyzmem w życie społeczne w dorosłości.  

1. Błeszyński Jacek. Autyzm a niepełnosprawność intelektualna i opóźnienie w rozwoju : Skala Oceny Zachowań Autystycznych. Gdańsk : Harmonia Uniwersalis, 2011 (sygn. 103372)
   W ostatnich latach w Polsce, Europie i na całym świecie nastąpił rozwój świadomości i wiedzy na temat niepełnosprawności, zmieniło się podejście do niej, rozumienie miejsca człowieka w zmieniającej się rzeczywistości. Jest to szczególnie widoczne w edukacji, gdzie system segregacyjny ustępował integracji, a obecnie promowany jest system inkluzyjny.

    Publikacja stanowi podsumowanie dotychczasowej wiedzy i możliwości wsparcia rozwoju dzieci z zaburzeniami. Autor pokazuje inne oblicze pedagogiki specjalnej - tkwiące w niej możliwości, szanse i ogromny potencjał. Dzięki współpracy, kompetencji i hartowi ducha rodziców, opiekunów, nauczycieli i terapeutów uczniowie i podopieczni każdego dnia przekraczają granice własnych możliwości.

  Różnicowanie i wskazywanie specyficznych zaburzeń występujących w rozwoju dziecka z autyzmem i/lub niepełnosprawnością intelektualną jest ważnym elementem diagnozy, prowadzącym do wypracowania najefektywniejszego postępowania terapeutycznego. Aby ułatwić dany proces, autor opracował Skalę Oceny Zachowania Autystycznego (SOZA), dzięki której można zweryfikować u badanego dziecka występowanie zaburzeń autystycznych i ocenić poziom ich nasilenia.

2. Cieszyńska Jadwiga. Powiedz mi, co odczuwasz : ćwiczenia dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, z afazją oraz dla dzieci dwujęzycznych. Kraków : Wydawnictwo Edukacyjne, cop. 2008 (sygn. 106044)
     Pierwsze objawy zaburzeń autystycznych dotyczą problemów z komunikowaniem emocji i uczuć. Zdrowe dziecko szybko uczy się odczytywać emocje i uczucia z twarzy dorosłych. Łatwo przyswaja mowę ciała i samo przekazuje niewerbalne komunikaty o swoich odczuciach, co jest konieczne do uczenia się systemu językowego.

   Podstawowym problemem w terapii autyzmu jest brak zdolności lub ich ograniczenie do uczenia się przez naśladownictwo. Dotyczy to także naśladowania mimiki i przekazywania emocji.

     Książka jest zestawem obrazków, które pozwolą dzieciom poznać podstawowe emocje i uczucia - radość, smutek, złość, a także nauczyć się o nich mówić. Językowe sposoby wyrażania emocji i uczuć są najskuteczniejszą metodą w wychowaniu dziecka i przygotowania go do życia w rodzinie i społeczności.

3. Grand Claire. Autyzm i zespół Aspergera. Przekł. Andrzej Bilik. Warszawa : Wydawnictwo Studio Emka, 2012 (sygn. 107133)
     Autyzm jest neurologicznym upośledzeniem pochodzenia genetycznego. Mózg autystyków nie jest w stanie rozpoznać i zrozumieć wszystkich docierających do nich informacji: tego, co słyszą uszy, widzą oczy, dotyka skóra. Więcej - jego uszy słyszą zbyt wiele jednocześnie, oczy widzą zbyt dużo naraz, skóra odczuwa dotyk zbyt mocno, co może sprawiać ból i budzić strach.

     Książka napisana dla dzieci z zespołem Aspergera oraz dla dzieci autystycznych o wysokim poziomie funkcjonowania.

    Autor pragnie na jej stronach wytłumaczyć dzieciom, w czym i dlaczego różnią się od innych, pomóc im lepiej zrozumieć kim są, w jaki sposób myślą. Chce pomóc im czuć się lepiej w otaczającym je świecie.

4. Olechnowicz Hanna, Wiktorowicz Robert. Dziecko z autyzmem : wyzwalanie potencjału rozwojowego. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012 (sygn. 105169)
     Niniejsza publikacja jest podsumowaniem doświadczeń klinicznych wynikających z praktyki Klubu Terapeutycznego dla Dzieci z Poważnymi Problemami Emocjonalnymi i ich Rodzin działającego przy Ośrodku Badań i Usług Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

     Jest skierowana do pedagogów, rodziców, opiekunów i wszystkich, którzy pozostają w relacji z dzieckiem autystycznym lub przejawiającym łagodniejsze formy zahamowania w sferze kontaktów międzyludzkich. Zawiera scenariusze prostych zabiegów terapeutycznych, których celem jest uwolnienie sił rozwojowych drzemiących w dziecku, pomoc w przezwyciężaniu zaburzeń zachowania.

     Do książki dołączona jest płyta CD z kartami pomocnymi w diagnozie dziecka, zaplanowaniu indywidualnej pracy z nim oraz obserwacji jego postępów.

5. Taylor Paul Gordon. Spektrum zaburzeń autystycznych : przewodnik dla początkujących : podstawowe informacje dla rodziców i pedagogów. Tł. Joanna Jedlińska. Warszawa : Fraszka Edukacyjna, 2011 (sygn. 105439)
     Polecana książka jest niezbędnikiem dla każdego, kto musi zmierzyć się z koniecznością dostosowanie się do osoby autystycznej, a więc przede wszystkim dla rodziców i nauczycieli.

     Rodzice dowiedzą się, jakie wyzwania stoją przed dzieckiem i w jaki sposób można ułatwić mu funkcjonowanie w domu, szkole i wśród rówieśników, nauczyciele zaś znajdą praktyczne wskazówki i sprawdzone narzędzia do pracy z autystami by móc wprowadzić działania pomagające ograniczyć stres i niepokój oraz osiągnąć sukcesy szkolne.

6. Teitelbaum Osnat, Teitelbaum Philip. Czy moje dziecko ma autyzm? : jak rozpoznać najwcześniejsze oznaki autyzmu. Przekł. Sylwia Pikiel. Gdańsk : Harmonia Universalis, 2012 (sygn. 105105)
     Czy możliwe jest wykrycie objawów autyzmu w pierwszym roku życia?  Takie założenie jest podstawą wymienionej książki.

     Autorzy poświęcili prawie dwadzieścia lat pracy, aby poprzez analizę rozwoju motorycznego dziecka na wczesnych etapach życia stworzyć metody wykrywania sygnałów ewentualnego autyzmu i zespołu Asperegera. Obserwując u prawidłowo rozwijających się dzieci takie zachowania jak przewracanie się z pleców na brzuch, siadanie, raczkowanie i chodzenie, a następnie porównując je z zachowaniami dzieci, u których potem zdiagnozowano autyzm, badacze dokładnie wskazali wzorce ruchowe, będące symptomami autyzmu i zespołu Asperegera.

 

 Oprac. Wanda Golec

Powrót do 2014