Kurierek Nr 11 - Nagroda Literacka NIKE 2014

     W tegorocznej, osiemnastej edycji Nagrody Literackiej NIKE nagrodzono książkę Karola Modzelewskiego „Zajeździmy kobyłę historii : wyznania poobijanego jeźdźca". W finale nagrody znalazły się powieści: „Ości" Ignacego Karpowicza, „Wiele demonów" Jerzego Pilcha, „Nocne zwierzęta" Patrycji Pustkowiak, „Niebko" Brygidy Helbig. Nominowano także tomy wierszy „Nadjeżdża" Szymona Słomczyńskiego i „Jeden" Marcina Świetlickiego.

1. Helbig Brygida. Niebko. Warszawa : Wydawnictwo W.A.B., cop.2013 (sygn. 108320)
     Bohaterka, dobiegająca pięćdziesiątki Marzena ma świadomość przegranej, jej małżeństwo z „Anglikiem z ogłoszenia" rozpadło się, walczy z powracającą depresją. Zaczyna więc badać dzieje własnej rodziny, by przekonać się czy nie jest kontynuatorką złego losu. Nie ma łatwego zadania, bo rodziców trudno namówić na wspomnienia. Jej ojciec to potomek galicyjskich Niemców osiadłych przed wiekami pod Krościenkiem. Matka pochodzi spod Nowogródka. Tych dwoje spotkało się pod koniec lat 50. w Szczecinie. Ojciec przestał być Willim Kellerem, a stał się Waldkiem Kelerem, porzucił niemiecką tożsamość by przeżyć. Matka wraz z rodziną była wywieziona do Kazachstanu, babka Christina....Jakie sekrety odkryje Marzena?

2. Karpowicz Ignacy. Ości. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2014 (sygn. 108319)
     Najnowsza powieść Ignacego Karpowicza - laureata Paszportu Polityki - to opowieść o zagmatwanej naturze relacji międzyludzkich. Jak zrozumieć człowieka, który wykasował profil na facebooku? Czy warto słuchać rad zachłannej tchórzofretki? Czy żona może polubić kochankę męża? W końcu - co może łączyć małżeństwo, gejowską parę, mężczyznę zupełnie pozbawionego owłosienia oraz kobietę o niejednoznacznej tożsamości? Wbrew pozorom -bardzo wiele...

3. Modzelewski Karol. Zajeździmy kobyłę historii : wyznania poobijanego jeźdźca. Warszawa : Wydawnictwo Iskry, cop. 2013 (sygn. 106968)
     Autobiografia Karola Modzelewskiego ukazuje dzieje rodziny i losy samego autora na tle historii politycznej Polski od lat 40. XX wieku po chwilę obecną. Opowiedziana z troską o szczegóły historyczne prezentuje postawy opozycjonistów z lat sześćdziesiątych, z czasu „Solidarności" i okresu przemian ustrojowych w naszym kraju. Jak czytamy w laudacji wygłoszonej przez przewodniczącego jury Tadeusza Nyczka: „Jego autobiografia, co podkreślimy z całą mocą, jest czymś znacznie więcej niż opowieścią o pojedynczym życiorysie. W końcu każdy z nas ma jakiś prywatny życiorys, ale kiedy historia zabiera wszystkim wolność, jedynie niektórzy biorą na siebie ryzyko życia na ubitej ziemi, twarzą w twarz z niebotycznie silniejszym wrogiem. A kiedy ci wojownicy o dziwo po latach wygrywają, zazdrościmy im, że to ryzyko kiedyś podjęli i tym sposobem sami przeszli do historii".

4. Pilch Jerzy. Wiele demonów. Warszawa : Wielka Litera, cop 2013 (sygn. 108254)
     W powieści Wiele demonów Pilch przenosi nas w postalinowskie czasy lat pięćdziesiątych do Sigły, położonej na ukochanym przez autora luterskim Śląsku Cieszyńskim.

    To opowieść snuta arcybogatym językiem, pełna zaskakujących zdarzeń i smakowitych detali, pogrążona w magicznej atmosferze, panoramicznej niczym "Sto lat samotności". Dawkując czytelnikom sekrety i - po części sensacyjną - intrygę, Pilch zagląda zarówno do domów jak i do głów swych bohaterów. Z charakterystycznym "pilchowym" humorem snuje zwykłe-niezwykłe historie mieszkańców Sigły, a zewsząd słychać, ten co zawsze, głęboki i majestatyczny oddech kosmosu nad dachem.

5. Pustkowiak Patrycja. Nocne zwierzęta. Warszawa : Grupa Wydawnicza Foksal, cop. 2013 (sygn. 55580- BP Garwolin)
     Tamara, bohaterka debiutu powieściowego Patrycji Pustkowiak to 30-letnia kobieta bez pracy. Pije sportowo, pije na umór. Nie pije jednak po to, żeby kogoś poznać, dawno straciła zainteresowanie i wiarę w jakiekolwiek relacje. Wystarcza jej pornografia z komputera. Potrafi też ironicznie podsumować wszystkie typy damskie i męskie. Książka jest więc jednocześnie katalogiem współczesnych bywalców klubów, pseudoartystów, wolnych ptaków, wyzwolonych „lasek" i rozmaitych bieżących mód. Książka Pustkowiak dobrze prześwietla naszą rzeczywistość, w której „możesz być, kim chcesz, przede wszystkim zaś nikim".

6. Słomczyński Szymon. Nadjeżdża. Wrocław : Biuro Literackie, 2014 (sygn. 108244)
     Debiutancki tom wierszy Słomczyńskiego odsłania przed nami szeroką skalę poruszanych tematów. Bohater tekstów dzielnie maszeruje przez życie, prezentując swoje kolejne oblicza - niegrzecznego kochanka, agresywnego komentatora rzeczywistości, niezdyscyplinowanego członka większości wspólnot. Język tych wierszy jest szybki. Słomczyński pełnymi garściami chwyta obrazy, słowa, całe zdania i wiąże je w ciasno splecione partie. Młody poeta jest uważny, ma niezłe ucho, którym z powodzeniem łowi język nakrapiany nazwami własnymi, informatycznym dialektem, wulgaryzmami i potocyzmami różnego kalibru.

7. Świetlicki Marcin. Jeden. Kraków : EMG, 2013 (tom niedostępny obecnie na rynku wydawniczym, zostanie zakupiony w najbliższym czasie)
     Nowy tom „Jeden" nawiązuje do liczbowych tytułów książek kryminalnych Marcina Świetlickiego. Wszystko staje się warte spojrzenia i wykrzyknika, trochę jak u Białoszewskiego. Obok historii miłosnej znajdziemy tu bowiem jeszcze inne historie, ze śmiercią w tle, która jest tu obecna od pierwszej do ostatniej strony. I inny stały towarzysz bohatera - lęk: „I mam za ostry zarost, nie znam lekarstw, znam lęk". („Kłopoty z miłością"). Pojawia się też Bóg, dość obojętnie patrzący na ludzkie poczynania. Im dłużej czytamy ten tom, który jest wyraźnie skonstruowaną opowieścią, tym więcej znaczeń się pojawia. Czy Pinokio to zabawka w rękach Boga? Notoryczny kłamca? A może jakiś kolega bohatera? A może wszystko naraz.

 

Oprac. Maria Wodzyńska

 

 

Powrót do 2014