Kurierek Nr 11 (180) - Nagroda Literacka NIKE 2016

     W tym roku po raz dwudziesty przyznano Literacką Nagrodę NIKE za najlepszą książkę roku. Lista 20 nominowanych została ogłoszona w maju. Na początku września z dwudziestki jury Nagrody wybrało siedmiu finalistów. W finale tegorocznej Nagrody NIKE znalazły się dwie powieści reporterskie, powieść, esej, zbiór wierszy, tom prozy poetyckiej i zbiór opowiadań. Zaś decyzję o wyborze laureata jury podjęło w dniu wręczenia nagrody.

Tegoroczną laureatką Nagrody NIKE została Bronka Nowicka. Za najlepszą książkę roku jury uznało jej  Nakarmić kamień.

1. Grzebałkowska Magdalena.1945. Wojna i pokój. Warszawa : Agora, 2015 (sygn. 112873)
     Magdalena Grzebałkowska to pisarka i dziennikarka, autorka m. in. biografii o księdzu Janie Twardowskim „Ksiądz Paradoks" oraz historii rodziny Beksińskich - „Beksińscy. Portret podwójny". Za tę książkę nominowana była do kilku prestiżowych nagród, w tym do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki 2014 r.
     1945. Wojna i pokój to pokazanie ostatniego roku wojny z perspektywy zwykłego człowieka. Pretekstem do pokazania losów przesiedleńców, dzieci ocalałych z Holocaustu w 1945 roku była 70. rocznica zakończenia II wojny światowej. Autorka - wnuczka osadników - jak sama powiedziała rozpoczęła tę pracę o 10 lat za późno, choć żyją jeszcze ostatni świadkowie, bo za następne 10 lat będziemy o tych czasach dowiadywać się tylko z dokumentów. Pokazuje ludzi, którzy próbowali się przedrzeć przez skuty lodem Zalew Wiślany, osadników którzy zastawali w swoich przyszłych domach poprzednich właścicieli. Z kolei jeden z rozdziałów poświęcony jest szabrownictwu na ziemiach odzyskanych. Przez pewien czas były to ziemie niczyje, stały się więc dla wielu ludzi po prostu sklepem z mieniem poniemieckim. Szabrowali nie tylko zwykli ludzie, ale szabrowały również władze. Ministerstwa, którym brakowało mebli, wysyłały swoich urzędników do Wrocławia i żądały mebli z Politechniki Wrocławskiej.
źródło opisu: http://culture.pl/pl/tworca/magdalena-grzebalkowska

2. Lis Renata. W lodach Prowansji : Bunin na wygnaniu. Warszawa : Wydawnictwo Sic!, 2015 (sygn. 112891)
     Renata Lis - pisarka, tłumaczka. Po raz kolejny nominowana do nagrody Literackiej NIKE, otrzymała nominację w 2011 roku za książkę Ręka Flauberta.
     W lodach Prowansji : Bunin na wygnaniu to opowieść o życiu rosyjskiego noblisty Iwana Bunina na emigracji. Autorka koncentruje się tutaj przede wszystkim na losach Bunina i jego bliskich w trakcie II wojny światowej. Los Bunina na emigracji był z pewnością obiektywnie łatwiejszy, niż los pozostałych w kraju. Przede wszystkim zachował życie (jego brat Julij pozostał w Moskwie, gdzie umarł z głodu i zimna), ale jednocześnie nigdy nie zakorzenił się na obcej ziemi. Przez trzydzieści lat nie nauczył się mówić swobodnie po francusku, nie zawarł przyjaźni z Francuzami. Istniał tam - pisze Renata Lis - jak istnieje ktoś, kto życie zostawił w innym miejscu globu. Na tle losów głównego bohatera narysowany jest też obraz emigracji rosyjskiej we Francji.
     Czy emigracja jest tylko i zawsze odchyleniem od linii losu - pyta autorka - czy też jest lub bywa losem samym? Czy Bunin napisałby to, co napisał, gdyby pozostał w Rosji? Czy miałby podobne fantazje? Czy poznałby te same ciemne aleje? I nie chodzi o to, aby dać jednoznaczną odpowiedź. Rzecz w tym, aby się zastanowić, także nad kolejami własnego losu.
źródło opisu: http://www.kulturalna.warszawa.pl/nagroda-literacka,6,7616.html

3. Matywiecki Piotr. Którędy na zawsze. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2015
     Od słowa do słowa, od wyspy do wyspy, wypatrując stałej linii brzegowej, wędruje bohater wierszy Matywieckiego, powtarzając i rzucając echu dla zwielokrotnienia jedno krótkie pytanie, jedno westchnienie: którędy na zawsze. Oto bowiem ponad linią horyzontu, powyżej poziomu źródła otwiera się bezkierunkowa przestrzeń, rośnie świat, przesuwają się pory roku, dzieciństwo prześlizguje się przez młodość i wpada w objęcia starości, na progu śmierci budzi się głód trwania. W tej krainie na chwilę zatrzymał się Odys, nieco dalej dostrzec można Villona. Przypadkowe spotkania, przypadkowe słowa. Czy wszystko, co się wydarza jest tylko sprawą ślepego losu? (fragment recenzji Wojciecha Kaliszewskiego: Wersy na zawsze opublikowanej w „Kwartalniku Literackim WYSPA" nr 3/2015).
źródło opisu: http://kwartalnikwyspa.pl/wojciech-kaliszewski-wersy-na-zawsze/

4. Murek Weronika. Uprawa roślin południowych metodą Miczurina. Wołowiec : Wydawnictwo Czarne, 2015 (sygn. 112890)
     Iwan Miczurin to rosyjski genetyk, który zajmował się krzyżowaniem roślin, aby stworzyć odmiany odporne na niesprzyjający klimat. Miczurin nie jest bohaterem żadnego z opowiadań z debiutanckiego tomu Weroniki Murek, ale jego słowa: „Nie możemy czekać na łaskawość przyrody. Naszym celem jest wziąć ją sobie od niej samemu". To motto do książki. Opowiadania zawarte w tomie Uprawa roślin południowych metodą Miczurina są eksperymentem na narracji. Weronika Murek, zderzając style, układa mozaikę z narracji dziecięcej, ludowej, reporterskiej: raz przepełnionej okrucieństwem, raz poetyckością, raz absurdem. Opowiadania Weroniki Murek są literaturą wymagającą, czymś w rodzaju szarady - czytelnik musi być bardzo skoncentrowany, żeby nadążyć za narratorem.
źródło opisu: http://www.instytutksiazki.pl/ksiazki-detal,literatura-polska,10001,uprawa-roslin-poludniowych-metoda-miczurina.html

5. Nowicka Bronka. Nakarmić kamień. Wrocław : Biuro Literackie, 2015 (sygn. 112879)
     Nakarmić kamień wyrasta z poczucia niemożliwości objęcia całego świata, poznania każdej ludzkiej historii czy zagłębienia się w ludzką pamięć - tłumaczyła laureatka. - Tego poczucia szczególnie mocno doznajemy jako dzieci, bo wtedy zyskujemy świadomość, wyodrębniamy się z całości, którą jest świat. Temu wyodrębnianiu się towarzyszy smutek - i smutek jest filarem, na którym opiera się ten tom. Nakarmić kamień to debiutancki tom krótkich próz poetyckich. Bronka Nowicka jest 20. w historii laureatką nagrody Nike. Tak interdyscyplinarnego zdobywcy Nike jeszcze w historii Nike nie było. Nowicka jest też artystką wizualną, reżyserką filmową i teatralną.
źródło opisu: http://tvpkultura.tvp.pl/27186212/bronka-nowicka-laureatka-nagrody-literackiej-nike

6. Płaza Maciej. Skoruń. Warszawa : Wydawnictwo W.A.B. - Grupa Wydawnicza Foksal, 2015 (sygn. 112883)
     Maciej Płaza, literaturoznawca i doktor nauk humanistycznych, autor książki o Stanisławie Lemie, tłumacz (ostatnio ukazały się opowiadania H.P. Lovecrafta „Przyszła na Sarnath zagłada" w jego przekładzie), zadebiutował opowieścią o pewnej wsi pod Sandomierzem z lat 80. XX wieku.
     Skoruń to siedem opowieści o ziemi, rzece i robocie, o tęsknocie za nieznanym, o radosnym i lękliwym żegnaniu się z dzieciństwem, i o olśnieniach, jakie przynosi inicjacja. Ma niewiele lat i opinię lenia, łobuza, nicponia. Jak to mówią w jego wiosce: skorunia. Mieszka na uboczu, gdzieś na Sandomierszczyźnie, nad Wisłą, która czasem niebezpiecznie podchodzi pod wały.
źródło opisu: http://www.znak.com.pl/kartoteka,ksiazka,17654,Skorun

7. Szczerek Ziemowit. Tatuaż z tryzubem. Wołowiec : Wydawnictwo Czarne, 2015 (sygn. 112887)
     Książka nominowana w Plebiscycie Książka Roku 2015 lubimyczytać.pl w kategorii Literatura faktu. To nie jest kolejna książka o Majdanie i upadku Janukowycza, ale to książka przede wszystkim o Ukrainie jako takiej. O jej specyfice, o tym, co jest w niej fascynującego, co zabawnego, a co przerażającego. To podróż przez tworzące się państwo. Niekiedy postapokaliptyczne, niekiedy ryczące od entuzjazmu. To nie jest książka o wojnie w Donbasie, choć jest tam i ona. To wyprawa opłotkami tej najnowszej historii Ukrainy, wyprawa, mająca przybliżyć Polakom ten kraj, o którym czytali już sporo, ale raczej nie w ten sposób. To jest książka podróżnicza, ale podróże, które opisuje, są próbą zrozumienia Ukrainy, zarówno tej „prozachodniej" i „prowschodniej". Ta książka to również wyjaśnienie, dlaczego słowa „prozachodniej" i „prowschodniej" są napisane w cudzysłowie.
źródło opisu: https://czarne.com.pl/katalog/ksiazki/tatuaz-z-tryzubem

 

Oprac. Maria Wodzyńska

 

Powrót do 2016