Kurierek Nr 11 - Nagroda Literacka NIKE 2013

NIKE jest coroczną, prestiżową nagrodą za najlepszą książkę roku wybraną spośród wszystkich gatunków literackich. Wśród nominowanych do tegorocznego finału znalazły się cztery powieści, reportaż, tom poetycki i - po raz pierwszy w historii nagrody - komiks. Jurorami 17. już edycji konkursu byli: Marek Beylin, Przemysław Czapliński, Jan Gondowicz, Mikołaj Grabowski, Inga Iwasiów, Ryszard Koziołek, Tadeusz  Nyczek (przewodniczący), Maria Poprzęcka oraz Joanna Tokarska-Bakir. Nagrody nie można podzielić ani nie przyznać. Decyzję o przyznaniu nagrody jury podejmuje w dniu jej wręczenia. Zwycięzca otrzymuje 100.000 zł  i statuetkę NIKE dłuta prof. Gustawa Zemły. W tym roku nagrodę przyznano Joannie Bator za powieść „Ciemno, prawie noc".

1. Bator Joanna. Ciemno, prawie noc. Warszawa : Wydawnictwo W.A.B., 2013 (sygn. 106777)
Bohaterka powieści, reporterka Alicja Tabor specjalizująca się  w tragicznych tematach, po kilkunastoletniej nieobecności wraca do rodzinnego miasta - Wałbrzycha, by napisać reportaż o zaginionych dzieciach. Dowiaduje się, że od kilku miesięcy znikają dzieci,  a mieszkańcy zachowują się dziwnie. Wraz z powrotem do domu powraca przeszłość, wspomnienia z dzieciństwa, wielka rodzinna tajemnica. Jej powrót do rodzinnego miasta jest także powrotem do dramatów własnej rodziny: śmierci rodziców, samobójstwa pięknej starszej siostry, zafascynowanej wałbrzyską legendą księżnej Daisy  i zamku Książ. Zaczyna podwójne śledztwo, dotyczące  jej  i porywanych dzieci.  

2. Bargielska Justyna. Bach for my baby. Wrocław : Biuro Literackie, 2013 (sygn. 106677)
To pierwsza samodzielna publikacja autorki we wrocławskim wydawnictwie. W „Bach for my" baby odnajdziemy dużo cielesności, erotyzmu, ale także śmierci, niepokojów metafizycznych  i charakterystycznej dla poetki bogatej wyobraźni. Lektura kolejnych wierszy wciąga w swoisty wir nurtujących autorkę obrazów i idei, gdzie ciągle obracamy się między żywym i martwym, naturalnym  i konwencjonalnym.

3. Malanowska Kaja. Patrz na mnie, Klaro! Warszawa : Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2012 (sygn. 106833)
Najnowsza książka Kai Malanowskiej to historia Klary - na zewnątrz niby normalnej dziewczyny, w której drzemie jednak ukryta skłonność do ulegania chorobliwej fascynacji innymi ludźmi. Ta fascynacja może przerodzić się w obsesję i tak też się dzieje tutaj. Klara zaczyna z narastającą intensywnością śledzić wpisy na blogu nieznajomej kobiety, którą podejrzewa o romans z mężem. Z czasem fascynacja z internetu przenosi się do realu, a życie Klary zaczyna się dziwnie zmieniać. "Klara" to przede wszystkim opis osobowości, której główną psychologiczną strukturą jest potrzeba oparcia, "uwieszenia" się na kimś - do tego stopnia nawet, że zaczyna się żyć czyimś życiem.

4. Ostachowicz Igor. Noc żywych Żydów. Warszawa : Wydawnictwo W.A.B., 2012 (sygn. 106642)
„Noc żywych Żydów" to książka śmiała i prowokacyjna. Koniec pierwszej dekady XXI wieku, blok na warszawskim Muranowie. Trzydziestoletni cynik, glazurnik z uniwersyteckim dyplomem, dryfuje przez życie, myśląc głównie o pieniądzach oraz drobnych przyjemnościach. Trochę mu ten styl życia ciąży, ale nie na tyle, by cokolwiek w swej wygodnej egzystencji zmieniać. Do czasu. Po serii niefortunnych zdarzeń i tajemniczych znaków, bohater znajduje przejście do innego świata - tego, w którym kilkadziesiąt lat temu rozegrał się dramat warszawskich Żydów. Nękany i zastraszany przez zjawy, nie ma innego wyjścia: musi dojść z nimi do porozumienia. Tylko jak? Tymczasem do drzwi jego mieszkania puka coraz więcej umarłych... a Warszawa zmienia się nie do poznania. Nieubłaganie nadciąga „noc żywych Żydów". 

5. Sieńczyk Maciej. Przygody na Bezludnej Wyspie. Warszawa : Lampa i Iskra Boża, 2013 (sygn. 106646)
Bohaterowie komiksu nie przeżywają przygód, próbują jedynie zaskoczyć siebie nawzajem fantastyczną historią, w której mnożą się okaleczenia, dziwne przypadki medyczne, wydarzenia rodem z SF. Część opowieści przywołuje na myśl peerelowska prasę. Jednocześnie nakreśla kontekst kulturowy i społeczny, który tworzy spuścizna międzywojnia i peerelu oraz współczesne społeczeństwo konsumpcyjne. Wyprawa w nieznane staje się pretekstem do pokazania współczesnego człowieka, w życiu którego nawet katastrofa nie zmienia nic (komiks rozpoczyna sen o komecie, tsunami jest punktem zwrotnym fabuły). W bohaterów wpisana jest ułomność, niezdolność i niechęć do zmiany. Na bezludnej wyspie nie podejmują żadnego działania. Opowiadają sobie jedynie kolejne niesamowite historie, czekając, gdzie wrzuci ich fala losu

6. Surmiak-Domańska Katarzyna. Mokradełko. Wołowiec : Wydawnictwo Czarne, 2012 (sygn. 106639)
Mokradełko to spojrzenie na Halszkę Opfer - autorkę głośnego Kato-taty - oczami osób z jej najbliższego otoczenia: męża, sąsiadek, teściowej, lekarki. Jak widzą kogoś, kto wybrał sobie pseudonim "Ofiara", ale nie zachowuje się jak na ofiarę przystało? Matka nie może wybaczyć córce, że publicznie mówi o sprawach, które dotyczą rodziny. Oświadczyła, że nie chce jej znać. Córka wybiera się w podróż do matki. Razem z nią jedzie reporterka, która staje się uczestnikiem wydarzeń. Halszka wydała autobiografię, w której opisała, jak za milczącą zgodą matki przez lata była wykorzystywana przez swojego ojca. W miejscowej bibliotece ustawiła się kolejka. Chociaż autorka ukryła się pod pseudonimem, wszyscy szybko domyślili się, o kogo chodzi. Bo na książce się nie skończyło. Halszka udzielała wywiadów, występowała w telewizji i opowiadała otwarcie o tym, co robił z nią ojciec.

7. Twardoch Szczepan. Morfina. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2013 (sygn. 106640)
Konstanty Willemann, warszawiak, lecz syn niemieckiego arystokraty i spolszczonej Ślązaczki, niewiele robi sobie  z patriotycznych haseł i tradycji uświęconej krwią bohaterskich żołnierzy. Jest cynikiem, łajdakiem i bon-vivantem. Niewiernym mężem i złym ojcem. Konstanty niechętnie bierze udział w kampanii wrześniowej, a po jej klęsce również wbrew sobie zostaje członkiem tajnej organizacji. Nie chce być Polakiem, nie chce być Niemcem. Pragnie jedynie zdobyć kolejną buteleczkę morfiny i żyć swoim dawnym życiem bywalca i kobieciarza. Przed historią jednak uciec się nie da. Szczepan Twardoch w Morfinie osiągnął rzecz rzadką  w polskiej prozie - wykreował antybohatera, którego nie sposób nie lubić. Pisarz pokazał słabego, rozdartego człowieka wplątanego  w wielką historię.
                                             

                                                                         
Oprac. Maria Wodzyńska

 

 

 

Powrót do 2013