Kurierek Nowości

Cztery powieści, dwie książki reporterskie i biografia w finałowej siódemce tegorocznej Nagrody Literackiej "Nike". Oprócz reportaży Małgorzaty Rejmer „Błoto słodsze niż miód" i Mariusza Szczygła „Nie ma" w finale Nike znalazła się biografia pióra Aleksandra Kaczorowskiego „Ota Pavel. Pod powierzchnią". Beletrystykę reprezentują „Prymityw. Epopeja narodowa" Marcina Kołodziejczyka, „Krótka wymiana ognia" Zyty Rudzkiej, „Turysta polski w ZSRR" Juliusza Strachoty i „Królestwo" Szczepana Twardocha. Laureatem  tegorocznej edycji został Mariusz Szczygieł.

1. Szczygieł Mariusz. Nie ma. Warszawa : Dowody na Istnienie, 2018 (sygn. 119432)
     W książce Szczygła nie ma ludzi z papieru. Fantastyczny research i trzymanie ręki na pulsie nawet po postawieniu ostatniej kropki (które wzbogaca reportaże o „życie po życiu" z korzyścią dla czytelnika), a także, podejmowana w każdym tekście, próba ukazania człowieka w całej jego złożoności i niejednoznaczności, bez odzierania go jednak z tajemnicy, pozwalają, by to, co niezapisane, ale obecne między wierszami, budowało nowe znaczenia, by najróżniejsze odcienie istnienia znajdowały swój odpowiednik również w czytelniku i, paradoksalnie, przełamywały to co jednostkowe i zmieniały się w uniwersalne. Na początku Mariusz Szczygieł pisze: „W tej książce nic nie jest zmyślone. Gdybym zmyślał, byłaby o wiele ciekawsza".
źródło opisu : https://www.ksiazkawprezencie.pl/mariusz-szczygiel-nie-ma-recenzja/


2.
Kaczorowski Aleksander. Ota Pavel : pod powierzchnią. Wołowiec : Wydawnictwo Czarne, 2018 (sygn. 118675)
     Wszyscy Czesi wiedzą, kim był Ota Pavel. Syn czeskiego Żyda dotknięty traumą Holocaustu, powojenny ideowy komunista, najpracowitszy czeski dziennikarz sportowy, obsesyjny perfekcjonista, genialny pisarz dotknięty chorobą psychiczną. Życie Oty Pavla to los mieszkańca Europy Środkowej XX wieku, modelowy przykład tego, jak wielkie wydarzenia determinują historię człowieka, nawet jeśli on sam nie miał na nie żadnego wpływu. Pavlowi najbardziej zależało na tym, by zostać pisarzem. To się udało. I chociaż nie zaznał sławy ani splendorów, wpisał się w wielką tradycję środkowoeuropejskiej literatury żydowskiej, której symbolami są Franz Kafka, Egon Erwin Kisch czy Max Brod, pozostając jednocześnie pisarzem na wskroś czeskim. Wielu Polaków czytało Śmierć pięknych saren, wielu zakochało się w tej książce od pierwszej lektury, ale teraz mamy okazję dowiedzieć się więcej o człowieku, który kiedyś w życiu postanowił: „Najpierw sprawię sobie maszynę do pisania, a zaraz potem piękną wędkę na ryby".
źródło opisu: https://czarne.com.pl/katalog/ksiazki/ota-pavel


3.
Kołodziejczyk Marcin. Prymityw : epopeja narodowa. Warszawa : Wielka Litera, 2018 (sygn. PK 1155)
     Można ją określić „opowieścią z planety prowincja". W „Prymitywie" prowincją - mentalną raczej niż geograficzną - jest prawobrzeżna Warszawa. To gorsza część stolicy. „Gorsi" są także bohaterowie - to prascy sutenerzy, drobne cwaniaczki, klienci tanich barów, beneficjenci socjalu, przyjezdni z mazurskich wsi. Wszyscy alkoholowo wzmożeni i patriotycznie uniesieni. Druga dekada XXI w. to czas wstawania z kolan, moment, w którym Polska staje się Radomiem Europy. Spada Samolot z Elitą, sekta propagująca ideę wybuchu organizuje Miesięcznice pod Krzyżem, w wyborach prezydenckich młody Bożydar Jałowy pokonuje Darzbora Memłę. Wszystko wskazuje więc na to, że jest to rzeczywistość zamieniona w Krainę Absurdu. „Prymityw" sprawdza się doskonale jako prześmiewcza wizja polskiej rzeczywistości. Język bohaterów zostaje w niepodrabialny sposób podkręcony, co sprawia, że powieść aż kipi od zgrabnych powiedzonek. W efekcie otrzymujemy coś niebywałego - rozbuchaną językowo opowieść quasirealistyczną. Jakby Masłowska przepisywała opowiadania Nowakowskiego - przy czym „Prymityw" pozostaje typową „kołodziejką". Jedyny problem w tym, że brak tu formalnego rygoru i wyraziście poprowadzonej narracji. Historia jest dość chaotyczna, rozpada się na pojedyncze scenki - kapitalne, ale nie składające się w spójną całość. Widać nie można mieć wszystkiego.
źródło opisu: Polityka 19.2018 (3159) z dnia 08.05.2018; Afisz. Premiery; s. 80 Oryginalny tytuł tekstu: "Radom Europy"


4.
Rejmer Małgorzata. Błoto słodsze niż miód : głosy komunistycznej Albanii. Wołowiec : Wydawnictwo Czarne, 2018 (sygn. 118892)
     Błoto słodsze niż miód to opowieść o kraju udręczonym terrorem Envera Hoxhy, komunistycznego dyktatora, dla którego nawet stalinowska Rosja i maoistyczne Chiny były zbyt liberalne. O ludziach z dnia na dzień skazywanych na zesłanie, tylko dlatego że urodzili się w niewłaściwej rodzinie lub szeptem w czterech ścianach próbowali samodzielnie myśleć. O krwawych buntach w obozach pracy, tragicznych ucieczkach z kraju zamienionego w bunkier, o życiorysach ofiarowanych na ołtarzu ideologicznego raju i o tych, którzy je miażdżyli, nie bacząc na konsekwencje. Układając opowieści swoich bohaterów w chór przejmujących głosów, autorka odsłania fragment najczarniejszego okresu w historii Albanii i zapisuje kolejną kartę w księdze upadku wartości humanistycznych XX wieku.
źródło opisu: https://czarne.com.pl


5.
Rudzka Zyta. Krótka wymiana ognia. Warszawa : Grupa Wydawnicza Foksal, 2018 (sygn. 119788)
     Pewnego dnia podszedł do mnie mężczyzna z papierosem: ma pani ogień? Odpowiedź zajęła mi kilka lat, ale pytanie było jak iskra. Moja wyobraźnia zajęła się i stanęła w płomieniach". Opowieść zaczyna się na pozór zwyczajnie. Któregoś dnia Romę Dąbrowską, starą poetkę, zaczepia na przystanku młody mężczyzna. Krótkie spotkanie staje się dla niej swoistym odkryciem - uświadamia sobie, że jej życie erotyczne dobiegło już końca. Odtąd Roma rozpoczyna swój życiowy bilans miłosny: wydobywa z pamięci erotyczne przygody, krótkie chwile namiętności i miłosne wspomnienia. Powoli odkrywa siebie w różnych rolach: córki, żony, pisarki i matki. Wspominając dawne miłostki, zastanawia się, co stało się z jej genialną córką, która pewnego dnia ją opuściła. Odnalezienie jej stanie się dla Romy równie istotne, jak odpowiedź na pytanie, kim właściwie jest ona sama - i kim są dla niej ludzie spotkani niegdyś na jej życiowej drodze. „Krótka wymiana ognia" to przepełniony ironią oraz błyskotliwym humorem portret kobiety, której ciało, bez jej zgody, postanowiło się zestarzeć. Dawni wielbiciele, byli mężowie, postać matki powracają w groteskowych wizjach bohaterki, która rozpatrując swoje klęski, pozostaje wierna dewizie - „Kiedy jest smutno, to niech będzie chociaż wesoło".
źródło opisu: Materiały prasowe wydawnictwa


6.
Strachota Juliusz. Turysta polski w ZSRR. Kraków : Korporacja Halart, 2018 (sygn. 119787)

     Jeśli pół życia się zmyśliło, a resztę przegapiło, to można zawrócić do ostatniego wyraźnego obrazu w pamięci i od niego zacząć jeszcze raz. Nawet jeśli tym obrazem jest Związek Radziecki. Po wyjściu ze szpitala psychiatrycznego trafiłem na przewodnik po ZSRR, który namiętnie kartkowałem w dzieciństwie. I znów: Baku. Samarkanda. Frunze. Duszanbe. Leninabad. Kaukaskie Mineralne Wody. Ałma Ata. Obóz pionierów Artek na Krymie. Nazwy, mapy i zdjęcia wciąż działały, więc zamiast trenować codzienność, wybrałem się na skrzyżowanie pamięci i fantazji.

źródło opisu: http://ha.art.pl/wydawnictwo/nowe-ksiazki/5354-tur...(?)

7. Twardoch Szczepan. Królestwo. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2018 (sygn. 118157)
     Ryfka ma jeden cel - przetrwać. W swojej kryjówce pielęgnuje na wpół przytomnego Jakuba Szapirę, który niczym nie przypomina niegdysiejszego postrachu stolicy. Kobieta nocami wychodzi na gruzowisko, którym po polskim powstaniu stała się Warszawa. Zdobywa pożywienie, obmyśla plan dalszej ucieczki, pieniądze wymienia na coś znacznie cenniejszego - na broń. Jej oczy widzą upadek dawnego „królestwa" Szapiry, jej nozdrza rozpoznają zapach porzuconych resztek jedzenia, jak i trupi odór, a do jej uszu dochodzą coraz to nowe pogłoski. Podobno pod ruinami byłego getta żyje nieomal mityczny Ares, krwią podpisujący swoje nazistowskie ofiary. Dawid, syn Szapiry, przeżył wywózkę z Umschlagplatz. O losie ojca niewiele wie, bo też mało go on obchodzi. W ukryciu wspomina dawne czasy i przedwojenną potęgę Jakuba. Spotkał w życiu wielu złych ludzi, ale nikt nie jawi mu się gorszym niż Jakub Szapiro...Opowieść Ryfki i historia Dawida układają się w zaskakującą kontynuację Króla, jednego z największych bestsellerów ostatnich lat. Chwytająca za gardło opowieść o wojnie oraz bezkompromisowe spojrzenie na oprawców i ofiary. Żydzi, Polacy i Niemcy. I to najtrudniejsze wyzwanie... pozostać człowiekiem.
źródło opisu: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/ksiazka/4880/Krolestwo/

 

Oprac. Maria Wodzyńska